Opnieuw Ackoff: 4 verschillende manieren om een probleem op te lossen

In deze 3de en laatste blog over Ackoff en zijn ideeën ga ik in op de 4 manieren die er zijn om een probleem op te lossen. Deze blog is gebaseerd op het artikel 'Treatment for Problems by Russel Ackoff' (De behandeling van problemen door Russel Ackoff). De dode zeemeeuw symboliseert hoe een oplossing, insecticiden die beestjes doden, een nieuw pobleem veroorzaakt: de dood van de insecteneter.

Dr. Russel L. Ackoff beschrijft problemen als:

Problemen zijn keuzesituaties, waarin wat gedaan wordt, een belangrijk verschil maakt voor diegenen die de keuze maken.

Verder:

Problemen bestaan uit hetzij kansen (welke de potentie hebben om waarde toe te laten nemen of waarde creëren) of bedreigingen (welke de potentie hebben waarde af te laten nemen of waarde te vernietigen).

Problemen kunnen op 4 verschillende manieren behandeld worden:

1. Absolutie.
2. Resolutie.
3. Oplossing (in engere zin).
4. Dissolutie.

Deze 4 manieren vormen een hiërarchie, hetgeen betekent dat, in het algemeen gesproken, ieder alternatief minder effectief is dan het alternatief dat daarna komt.

Absolutie

Absolutie betekent het probleem negeren en hopen dat het zichzelf zal oplossen of dat het uit zichzelf gewoon verdwijnt.

Resolutie

Resolutie, je 2de manier om een probleem op te lossen, betekent hetzelfde gedrag toepassen als de vorige keer in gelijksoortige situaties is gebruikt, eventueel aangepast om zo de uitkomst te verkrijgen die acceptabel is.

Deze aanpak leunt sterk op ervaring, proefondervindelijk bezig zijn, kwalitatieve beoordeling en het zogenaamde boerenverstand. Deze aanpak van problemen wordt veelgebruikt door bestuurders binnen het openbaar bestuur en managers die leiding geven aan openbare processen. Bovendien is deze aanpak weinig toekomstvast, omdat het symptomen en korte termijn effecten aanpakt, maar zeker niet de oorzaak van het probleem oplost.

Oplossing (in engere zin)

Oplossen (in engere zin) is de 3de manier om een probleem te behandelen. Het betekent gedrag ontdekken of creëren dat de beste, of ongeveer de beste uitkomst oplevert, een uitkomst de situatie "optimaliseert".

Probleemoplossing omvat doorgaans onderzoek en maakt vaak gebruik van experimenten, kwantitatieve analyse en wetenschappelijke inzichten.

Helaas is het zo dat slechts weinig problemen na eenmaal te zijn opgelost, dat ook blijven. Oplossingen verslechteren door oorzaken als:

• Veranderingen in de omgeving.
• Veranderingen in doelen van de samenleving.
• Nieuwe informatie.

Bovendien staan oplossingen in het algemeen niet los van andere problemen. Oplossingen verkregen door problemen los te zien van problemen waar ze een sterke interactie mee hebben introduceren in het algemeen 1 of meer nieuwe problemen. Deze nieuwe problemen zijn vaak erger dan en moeilijker op te lossen dan het oorspronkelijke probleem.

Conclusie over absolutie, resolutie en oplossing in engere zin

De oplossing van problemen middels absolutie, resolutie of oplossing in engere zin veranderen in het algemeen niet de structuur of functies van de eenheid dat hen gebruikt.

Dit heeft tot gevolg dat ze eerder of later opnieuw opgelost moeten worden.

Dissolutie

Dissolutie, de 4de manier om een probleem te behandelen, betekent herontwerp van of de maatschappij waarin het probleem zich voordoet, of de omgeving en wel zo dat het probleem geëlimineerd wordt of dat de condities, die het veroorzaakten, geëlimineerd worden. Dit maakt het mogelijk dat de betrokken maatschappij het in de toekomst beter doet dat vandaag.

De methode om dit te bereiken heet Systeem Denken. Systeem Denken is niet gemakkelijk, maar de beloning voor je moeite is enorm!

Paul Watzlawick en het oplossen van problemen

Interessant en misschien toevallig is het dat Paul Watzlawick dit ook definieert: 4 manieren om problemen op te lossen:

1. Niets doen.
2. Meegeven.
3. Er tegenin gaan.
4. Iets geheel anders doen (re-interpretatie)

Watzlawick's keuzes om problemen op te lossen zijn volstrekt onafhankelijk ontwikkeld van die van Ackoff. Toch lijken ze behoorlijk op elkaar. Misschien is hier wel sprake van een natuurwet.

Hoe los jij problemen op? Ben jij je bewust van al je opties? Hoeveel succes heb jij met lange termijn oplossingen voor jouw problemen?